Baza wiedzy: małża nowozelandzka

Małże nowozelandzkie (Perna canaliculus) w warunkach naturalnych występują tylko w wodach okalających Nową Zelandię. Małże te są specjalnie hodowane, gdyż znajdują szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym. Małże nowozelandzkie służą do produkcji dodatków pokarmowych dla ludzi i zwierząt. Od dawna małże te były używane w leczeniu różnych chorób stawów. Liczne badania przeprowadzone w warunkach in vitro dowiodły, że małże nowozelandzkie działają przeciwzapalnie (Coulson i wsp., 2015).


Małże nowozelandzkie znalazły zastosowanie w dietetyce weterynaryjnej jako uzupełnienie leczenia osteoarthritis. W literaturze weterynaryjnej opublikowano kilka badań, które wskazują na ich użyteczność w żywieniu psów z tą chorobą. W jednej pracy oceniono efekty zastosowania karmy z dodatkiem małż. Badania wykonano na ponad dwudziestu psach, które przez pierwsze trzydzieści dni żywiono karmą komercyjną bez tego dodatku, a przez następne sześćdziesiąt dni wzbogaconą karmą. Po zmianie karmy doszło do poprawy stanu klinicznego (Rialland i wsp., 2013). Wcześniej opublikowano badania, w których zastosowano kapsułki ze sproszkowanymi małżami. Badania przeprowadzono na ponad czterdziestu psach z osteoarthritis. Najlepsze efekty zaobserwowano u psów leczonych farmakologicznie, a najgorsze w grupie otrzymującej placebo. Wykazano, że małże nowozelandzkie mogą złagodzić objawy bólowe (Hielm-Björkman i wsp., 2009). Korzystny wpływ tych małż na psy z osteoarthritis potwierdzają też wcześniejsze obserwacje (Bierer i Bui, 2002).

malzaRóżne substancje obecne w małżach nowozelandzkich mogą przyczynić się do poprawy stanu zdrowia psów z osteoarthritis. W pierwszej kolejności trzeba wymienić glikozaminoglikany, które wchodzą w skład chrząstek stawowych i płynu stawowego. Małże nowozelandzkie są bogatym źródłem również długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny n-3, które wykazują właściwości przeciwzapalne. Co ważne hodowla małż nowozelandzkich nie wymaga dostarczania tych substancji w paszy. Małże czerpią je bowiem z organizmów morskich, którymi się odżywiają. Samice gromadzą więcej tłuszczu, w porównaniu z samcami. Według jednych danych zawartość tłuszczu w organizmach samic wynosi 1,9 g/100 g. W przypadku samców wartość ta jest niższa o 0,5 g/100 g. Samice zawierają więcej długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny n-3 i gromadzą więcej tłuszczu w gonadach. Wyższa zawartość tłuszczu w organizmach samic może wynikać z większych potrzeb związanych z rozrodem (Miller i wsp., 2014).

W tłuszczu małż nowozelandzkich dominują fosfolipidy, które stanowią kilkadziesiąt procent wszystkich związków lipidowych. W mniejszych ilościach występują triglicerydy, wolne kwasy tłuszczowe i sterole. Spośród wszystkich kwasów tłuszczowych dominują kwasy palmitynowy (15-17%), eikozapentaenowy (EPA) (14-20%) i dokozaheksaenowy (DHA) (11-17%) (Murphy i wsp., 2002). EPA i DHA należą do długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny n-3, z którymi wiąże się działanie przeciwzapalne lipidów zawartych w małżach nowozelandzkich. Niemniej jednak inne kwasy tłuszczowe obecne w tych małżach w znacznie niższych stężeniach też mogą wykazywać podobne właściwości (Wakimoto i wsp., 2011). Warto podkreślić, że ze świeżych małż nowozelandzkich wyizolowano ponad czterdzieści kwasów tłuszczowych. Według innych danych małże te mogą zawierać jeszcze więcej kwasów tłuszczowych. Lipidy małż stanowią zatem bogate źródło tych składników (Wolyniak i wsp., 2005).

Długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny n-3 obecne w małżach nowozelandzkich są dobrze przyswajane przez psy. W jednych badaniach żywienie psów z osteoarthritis karmą z dodatkiem małż nowozelandzkich spowodowało w ciągu sześćdziesięciu dni znaczny wzrost stężeń EPA i DHA w osoczu krwi. Przed rozpoczęciem stosowania wzbogaconej karmy stężenia tych kwasów wynosiły mniej niż 1 mg/l. Po dwóch miesiącach wartości te wzrosły do około 2,0 i 2,5 mg/l (Rialland i wsp., 2013).

Skuteczność lipidów zawartych w małżach nowozelandzkich w leczeniu chorób o podłożu zapalnym potwierdzają badania przeprowadzone na osobach z chorobą zwyrodnieniową stawów. W wyniku zastosowania preparatu zawierającego lipidy małż doszło do około 90-procentowego zmniejszenia objawów bólowych i poprawy jakości życia. Gorsze efekty uzyskano po użyciu oleju rybnego, który też stanowi bogate źródło długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny n-3 (Zawadzki i wsp., 2013). Przeciwzapalne właściwości tego preparatu zostały potwierdzone w badaniach amerykańskich naukowców, którzy podawali go niewytrenowanym mężczyznom. Okazało się, że suplementacja ogranicza uszkodzenia mięśni i łagodzi stan zapalny spowodowany forsownym wysiłkiem fizycznym (Mickleborough i wsp., 2015).

Podsumowując można stwierdzić, że małże nowozelandzkie stwarzają możliwość poprawy stanu zdrowia pacjentów z osteoarthritis, co wynika z działania różnych substancji biologicznie czynnych. Trzeba wymienić przede wszystkim glikozaminoglikany i długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny n-3. Glikozaminoglikany działają chondroprotekcyjnie. Z kolei kwasy tłuszczowe z rodziny n-3 wykazują właściwości przeciwzapalne. Hamują one aktywność enzymów syntetyzujących związki uczestniczące w rozwoju stanu zapalnego. Ponadto małże zawierają składniki mineralne i witaminy, które mają właściwości antyoksydacyjne i mogą przyczynić się do poprawy efektów suplementacji.

  • Bierer T.L., Bui L.M.: Improvement of arthritic signs in dogs fed green-lipped mussel (Perna canaliculus). J. Nutr. 132 (Suplement 2), 1634-6, 2002
  • Coulson S., Palacios T., Vitetta L.: Perna canaliculus (Green-Lipped Mussel): Bioactive Components and Therapeutic Evaluation for Chronic Health Conditions. Prog. Drug Res. 70, 91-132, 2015.
  • Hielm-Björkman A., Tulamo R.M., Salonen H., Raekallio M.: Evaluating Complementary Therapies for Canine Osteoarthritis Part I: Green-lipped Mussel (Perna canaliculus). Evid. Based Complement Alternat. Med. 6, 365-73, 2009.
  • Mickleborough T.D., Sinex J.A., Platt D., Chapman R.F., Hirt M.: The effects PCSO-524®, a patented marine oil lipid and omega-3 PUFA blend derived from the New Zealand green lipped mussel (Perna canaliculus), on indirect markers of muscle damage and inflammation after muscle damaging exercise in untrained men: a randomized, placebo controlled trial. J. Int. Soc. Sports Nutr. 12, 10, 2015.
  • Miller M.R., Pearce L., Bettjeman B.I.: Detailed distribution of lipids in Greenshell™ mussel (Perna canaliculus). Nutrients 6, 1454-74, 2014.
  • Murphy K.J., Mooney B.D., Mann N.J., Nichols P.D., Sinclair A.J.: Lipid, FA, and sterol composition of New Zealand green lipped mussel (Perna canaliculus) and Tasmanian blue mussel (Mytilus edulis). Lipids 37, 587-95, 2002.
  • Rialland P., Bichot S., Lussier B., Moreau M., Beaudry F., Castillo J.R.E., Gauvin D., Troncy E.: Effect of a diet enriched with green-lipped mussel on pain behavior and functioning in dogs with clinical osteoarthritis The Canadian Journal of Veterinary Research 77, 66-74, 2013.
  • Wakimoto T., Kondo H., Nii H., Kimura K., Egami Y., Oka Y., Yoshida M., Kida E., Ye Y., Akahoshi S., Asakawa T., Matsumura K., Ishida H., Nukaya H., Tsuji K., Kan T., Abe I.: Furan fatty acid as an anti-inflammatory component from the green-lipped mussel Perna canaliculus. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 108, 17533-7, 2011.
  • Wolyniak C.J., Brenna J.T., Murphy K.J., Sinclair A.J.: Gas chromatography-chemical ionization-mass spectrometric fatty acid analysis of a commercial supercritical carbon dioxide lipid extract from New Zealand green-lipped mussel (Perna canaliculus). Lipids 40, 355-60, 2005.
  • Zawadzki M., Janosch C., Szechinski J.: Perna canaliculus lipid complex PCSO-524™ demonstrated pain relief for osteoarthritis patients benchmarked against fish oil, a randomized trial, without placebo control. Mar. Drugs 11, 1920-35, 2013.